МОДАР — САРЧАШМАИ МЕҲРУ ШАФҚАТ ВА БАҚОИ ЗИНДАГӢ

Модар дар зиндагии инсон мақому манзалати басо бузург ва муқаддас дорад. Аз замонҳои қадим то ба имрӯз инсонҳо модарро ҳамчун рамзи муҳаббат, меҳрубонӣ, фидокорӣ ва сарчашмаи ҳаёт эҳтиром менамоянд. Маҳз модар аст, ки инсонро ба дунё меорад, ӯро парвариш мекунад, ба зиндагӣ роҳнамоӣ менамояд ва дар тамоми марҳилаҳои ҳаёт бо меҳру шафқати беандоза дастгири фарзанд мемонад. Агар зиндагии инсонро ба як дарахти пурбор ташбеҳ диҳем, пас модар решаи устувори он дарахт мебошад, ки бе он рушди солиму пойдории он имконнопазир аст. Аз ин рӯ, модар на танҳо сарчашмаи меҳру шафқат, балки кафили бақои зиндагии инсон ва ҷомеа низ ба шумор меравад.

Меҳру муҳаббати модар аз лаҳзаҳои аввали пайдоиши инсон оғоз меёбад. Ҳанӯз пеш аз ба дунё омадани кӯдак модар бо тамоми ҳастии худ масъулияти бузурги нигоҳубин ва ҳифзи ҳаёти фарзандро бар дӯш мегирад. Дар давраи ҳомиладорӣ модар тамоми неру ва саломатии худро барои солим ба дунё омадани фарзанд сарф мекунад. Баъд аз таваллуди кӯдак бошад, шабу рӯз бо меҳру ғамхорӣ ба нигоҳубини ӯ машғул мешавад. Ин фидокорӣ ва муҳаббати беандозаест, ки онро бо ҳеҷ гуна неъмат ё сарват чен кардан имкон надорад.

Модар барои фарзанд нахустин мураббӣ ва омӯзгори ҳаёт мебошад. Кӯдак аввалин калимаҳоро аз забони модар мешунавад, аввалин қадамҳоро бо роҳнамоии модар мегузорад ва аввалин дарсҳои зиндагиро низ аз модар меомӯзад. Модар ба фарзанд одобу ахлоқи нек, эҳтиром ба калонсолон, муҳаббат ба инсонҳо ва ҳисси масъулиятро талқин менамояд. Маҳз дар оғӯши гарму пурмеҳри модар шахсияти инсон шакл мегирад ва ҷаҳонбинии ӯ ташаккул меёбад.

Дар фарҳанги халқи тоҷик ва умуман дар тамаддуни форсу тоҷик эҳтироми модар ҷойгоҳи хос дорад. Дар осори адабӣ ва мероси фарҳангии халқамон симои модар ҳамчун рамзи меҳрубонӣ, садоқат ва сабру таҳаммул васф гардидааст. Адибону шоирони бузург дар ашъору навиштаҳои худ борҳо ба бузургии модар ишора намудаанд. Онҳо модарро чароғи хонадон, сарчашмаи зиндагӣ ва меҳвари муҳаббати инсонӣ номидаанд. Ин ҳама нишон медиҳад, ки дар фарҳанги миллӣ модар на танҳо шахси наздик, балки арзиши муқаддаси иҷтимоӣ ва маънавӣ ба ҳисоб меравад.

Модар дар ташаккули шахсият ва тарбияи насли солим нақши ҳалкунанда дорад. Тарбияи дурусти модар метавонад аз кӯдак инсони бофарҳанг, ватандӯст ва масъулиятшинос ба камол расонад. Агар дар ҷомеа модарон соҳиби маърифату дониш ва ахлоқи баланд бошанд, пас насли оянда низ бо ҳамин арзишҳо ба воя мерасад. Аз ин рӯ, мутахассисони соҳаи педагогика ва ҷомеашиносӣ бар он ақидаанд, ки асоси рушди ҷомеа аз тарбияи дурусти фарзанд дар муҳити оила оғоз меёбад ва дар ин раванд нақши модар ниҳоят муҳим аст.

Модар ҳамчунин намунаи сабру таҳаммул ва фидокорӣ мебошад. Дар зиндагӣ ҳолатҳое пеш меоянд, ки инсон бо душвориҳо ва мушкилоти гуногун рӯ ба рӯ мегардад. Дар чунин лаҳзаҳо маҳз модар аст, ки бо суханони гарму меҳрубонона фарзанди худро рӯҳбаланд намуда, ба ӯ неру мебахшад. Модар бо дилсӯзӣ ва муҳаббати беандоза кӯшиш мекунад, ки фарзанд аз мушкилот наҳаросад ва роҳи дурусти зиндагиро пайдо намояд.

Меҳри модар муҳаббатест, ки ҳеҷ гоҳ кам намешавад. Новобаста аз синну сол ва мақому мартабаи фарзанд, модар ҳамеша ӯро дӯст медорад ва барои хушбахтии ӯ дуо мекунад. Барои модар фарзанд ҳамеша азиз ва гиромӣ мемонад. Ҳатто вақте ки фарзанд калон шуда, мустақилона зиндагӣ мекунад, модар ҳамоно бо меҳру ғамхорӣ аз аҳволи ӯ бохабар мешавад ва орзуи беҳбудию саодати фарзандро дорад.

Дар ҷомеаи муосир низ нақши модар хеле муҳим мебошад. Бо вуҷуди пешрафти техника ва тағйир ёфтани тарзи зиндагӣ, арзиши модар ва муҳаббати модарона ҳамоно боқӣ мемонад. Имрӯз бисёр модарон дар баробари тарбияи фарзандон дар соҳаҳои гуногуни илм, маориф, тиб, иқтисод ва дигар бахшҳои ҷомеа фаъолият намуда, ба рушди ҷомеа саҳми арзанда мегузоранд. Онҳо бо меҳнату дониш ва масъулияти баланд нишон медиҳанд, ки модар метавонад ҳамзамон ҳам тарбиятгари насли наврас ва ҳам иштирокчии фаъоли ҳаёти иҷтимоӣ бошад.

Бояд таъкид кард, ки эҳтиром ва қадршиносии модар вазифаи муқаддаси ҳар як инсон мебошад. Инсон бояд на танҳо дар рӯзҳои ид, балки дар тамоми рӯзҳои зиндагӣ ба модари худ эҳтиром ва меҳрубонӣ зоҳир намояд. Қадршиносии модар пеш аз ҳама дар рафтор, гуфтор ва муносибати неки фарзанд нисбат ба ӯ зоҳир мегардад. Ҳар як сухани меҳрубон, ҳар як ғамхорӣ ва ҳар як лаҳзаи таваҷҷуҳ барои модар арзиши бузург дорад.

Дар Тоҷикистон ҳамасола ҷашни Рӯзи модарон бо эҳтироми хос таҷлил мегардад. Ин ҷашн рамзи эҳтиром ва қадршиносии ҷомеа нисбат ба модарон мебошад. Дар ин рӯз модарон бо суханони гарму самимӣ табрик карда мешаванд, саҳми онҳо дар тарбияи фарзандон ва рушди ҷомеа қадр карда мешавад. Ин анъана нишон медиҳад, ки ҷомеа нақши бузурги модарро дар пешрафти ҷомеа ва тарбияи насли солим эътироф менамояд.

Хулоса, модар сарчашмаи меҳру шафқат ва пояи бақои зиндагӣ мебошад. Бе муҳаббат ва ғамхории модар зиндагии инсон пурмазмун ва комил шуда наметавонад. Модар шахсе аст, ки ба фарзанд на танҳо ҳаёт мебахшад, балки ӯро ба зиндагии пурмаъно ва арзишманд роҳнамоӣ мекунад. Аз ин рӯ, эҳтиром ва қадршиносии модар бояд яке аз арзишҳои асосии ахлоқии ҷомеа бошад.

Ҳар инсон бояд дар хотир дошта бошад, ки меҳру муҳаббати модар беҳтарин неъмати зиндагӣ мебошад. Қадри модарро бояд ҳамеша донист, зеро модар ягона шахсест, ки муҳаббаташ беинтиҳо ва самимона аст. Агар мо модаронро эҳтиром намоем, суханони онҳоро гӯш кунем ва барои хушбахтии онҳо кӯшиш намоем, ҷомеаи мо низ солимтар, инсонитар ва пурмеҳртар хоҳад шуд.

Модар чароғи хонадон, сарчашмаи муҳаббат ва рамзи зиндагии ҷовидона мебошад. То он даме ки муҳаббати модар дар дили инсонҳо зинда аст, зиндагӣ низ идома меёбад ва насли инсонӣ рушд мекунад. Аз ин рӯ, метавон гуфт, ки модар воқеан сарчашмаи меҳру шафқат ва бақои зиндагӣ мебошад.

Каримов Олимҷон Худойбердиевич д.и.ф.м., муовини директори

Институти математикаи ба номи академик А. Ҷӯраеви АМИТ