Тоҷикӣ
Русский
English
(Дар ҳошияи хатсайри илмӣ-маърифатии олимону муҳаққиқони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, ки 10 ноябри соли 2026 бо ташаббус ва таҳти роҳбарии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт баргузор гардид)
Илм дар ҷаҳони муосир на танҳо воситаи асосии шинохти қонуниятҳои табиат ва ҷомеа, балки неруи бузурги пешбарандаи иқтисодиёт, таҳкими давлатдорӣ, рушди технологияҳои пешрафта ва таъмини зиндагии шоистаи инсон ба ҳисоб меравад. Таҷрибаи давлатҳои пешрафта собит месозад, ки пешрафти устувори иқтисодиву иҷтимоӣ, рақобатпазирии истеҳсолот, таъмини амнияти миллӣ ва баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии аҳолӣ, пеш аз ҳама, ба рушди илму маориф, истифодаи самараноки неруи зеҳнӣ ва татбиқи дастовардҳои илмӣ дар ҳаёти ҷомеа вобастагии амиқ дорад. Аз ин рӯ, дар шароити ҷаҳонишавӣ, рушди босуръати технологияҳои рақамӣ ва афзоиши рақобати илмиву иқтисодӣ, масъалаи таҳкими иқтидори илмии давлатҳо аҳаммияти стратегӣ касб намудааст.
Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол аз рӯзҳои нахустини ташаккули давлатдории навини худ рушди илм, маориф, фарҳанг ва неруи зеҳнии ҷомеаро аз самтҳои муҳимми сиёсати давлатӣ муайян намудааст. Бо дастгириҳои пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мамлакат барои рушди илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ, таҳкими заминаи моддиву техникии муассисаҳои илмӣ, таъсиси озмоишгоҳҳои муосир, омода намудани кадрҳои баландихтисос ва густариши ҳамкориҳои байналмилалии илмӣ тадбирҳои назаррас амалӣ гардида истодаанд. Маҳз чунин сиёсати дурбинона барои ташаккули муҳити мусоиди илмӣ, баланд бардоштани мақоми олимон дар ҷомеа ва истифодаи васеи дастовардҳои илмӣ дар рушди иқтисоди миллӣ заминаҳои устувор фароҳам меорад.
Дар ин раванд, Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии илмии мамлакат дар пешбурди таҳқиқоти бунёдиву амалӣ, рушди самтҳои афзалиятноки илм, таҳияи пешниҳодҳои илмӣ барои ҳалли масъалаҳои иқтисодиву иҷтимоӣ ва тарбияи насли нави олимону муҳаққиқон нақши калидӣ дорад. Академия дар баробари идомаи анъанаҳои пурғановати мактабҳои илмии кишвар, имрӯз ба марҳилаи нави рушд ворид гардида, масъалаҳои навсозии инфрасохтори илмӣ, таҷҳизонидани озмоишгоҳҳо, ҷорӣ намудани технологияҳои инноватсионӣ ва таҳкими робитаи илм бо истеҳсолотро дар меҳвари фаъолияти худ қарор додааст.
Дар чунин шароит ташкили хатсайрҳои илмӣ-маърифатӣ яке аз шаклҳои муассири муаррифии дастовардҳои илмӣ, табодули таҷрибаи касбӣ ва тақвияти робитаҳои байниинститутӣ маҳсуб меёбад. Хатсайри илмӣ-маърифатии олимону муҳаққиқони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, ки 10 ноябри соли 2026 бо ташаббус ва таҳти роҳбарии президенти Академия, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт баргузор гардид, аз ҷумлаи чунин иқдомҳои муҳим ба шумор меравад. Ин ташаббус имкон фароҳам овард, ки намояндагони муассисаҳои гуногуни илмӣ бо фаъолияти ҳамдигар, имкониятҳои озмоишгоҳҳои муосир, шароити таҳқиқотӣ ва дастовардҳои илмии ҳамкасбони худ аз наздик шинос шаванд.
Аҳаммияти чунин иқдом танҳо ба боздиди муассисаҳои илмӣ маҳдуд намегардад. Моҳияти асосии он дар ташаккули муҳити ягонаи ҳамкории илмӣ, тақвияти фарҳанги таҳқиқоти муштарак ва истифодаи самараноки имкониятҳои мавҷуда ифода меёбад. Дар шароите, ки ҳалли бисёр масъалаҳои муосир муносибати байнисоҳавиро тақозо менамояд, ҳамкории олимони соҳаҳои гуногун метавонад ба пайдоиши ғояҳои нав, таҳияи лоиҳаҳои муштарак ва ба даст овардани натиҷаҳои муҳимми илмӣ мусоидат намояд.
Яке аз самтҳои муҳимми хатсайри мазкур шиносоӣ бо фаъолияти муассисаҳои илмии соҳаҳои гуманитарӣ ва ҷамъиятшиносӣ буд. Боздид аз Институти забон ва адабиёти ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ ва Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон аҳаммияти таҳқиқоти илмиро дар самти омӯзиши забони давлатӣ, ҳифзи мероси адабиву фарҳангӣ, рушди тафаккури миллӣ, таҳкими маърифати ҳуқуқӣ ва омӯзиши масъалаҳои муҳимми ҳаёти ҷомеа бори дигар равшан намуд. Зеро рушди ҷомеаи муосир танҳо бо пешрафти технологияҳои истеҳсолӣ таъмин намегардад, балки ба сатҳи маърифати шаҳрвандон, худшиносии миллӣ, фарҳанги ҳуқуқӣ ва устувории арзишҳои маънавӣ низ вобастагии бевосита дорад.
Омӯзиши мероси гаронбаҳои адабиву фарҳангии миллати тоҷик, таҳқиқи таърихи забони тоҷикӣ, таҳияи луғатҳо, омӯзиши масъалаҳои муосири забоншиносӣ ва таҳкими асосҳои илмии сиёсати давлатӣ дар соҳаҳои иҷтимоиву ҳуқуқӣ аз ҷумлаи вазифаҳои муҳимми муассисаҳои илмии мазкур мебошанд. Дар ин замина, беҳтар намудани шароити фаъолияти олимону муҳаққиқон, навсозии инфрасохтор ва истифодаи имкониятҳои технологияҳои рақамӣ барои рушди илмҳои гуманитарӣ низ аҳаммияти хосса дорад.
Самти дигари муҳимми хатсайрро шиносоӣ бо фаъолияти Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология ташкил дод. Тоҷикистон ҳамчун кишвари дорои захираҳои бузурги обӣ ва гидроэнергетикӣ дар ҳалли масъалаҳои марбут ба истифодаи оқилонаи об, рушди энергетикаи тоза, ҳифзи муҳити зист ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим имкониятҳои назаррас дорад. Дар ин раванд нақши таҳқиқоти илмӣ дар омӯзиши захираҳои об, таҳлили равандҳои гидрологӣ, арзёбии таъсири тағйирёбии иқлим ва таҳияи роҳҳои самараноки истифодаи захираҳои табиӣ хеле муҳим мебошад.
Боздиди олимону муҳаққиқон аз озмоишгоҳҳои муосири ин институт нишон дод, ки таҳкими заминаи моддиву техникии муассисаҳои илмӣ барои баланд бардоштани дақиқии таҳқиқот, истифодаи усулҳои нави таҳлил ва таҳияи пешниҳодҳои асосноки илмӣ имкониятҳои васеъ фароҳам меорад. Махсусан, дар шароити афзоиши аҳаммияти масъалаҳои экологӣ ва обу энергетикӣ, истифодаи натиҷаҳои илмӣ дар таҳияи барномаҳои соҳавӣ метавонад ба рушди устувори иқтисоди миллӣ мусоидат намояд.
Дар идомаи хатсайр шиносоӣ бо фаъолияти Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е. Н. Павловский яке аз бахшҳои муҳимми барнома ба ҳисоб мерафт. Илмҳои зоология ва паразитология дар ҳифзи гуногунии биологӣ, омӯзиши олами ҳайвонот, таҳқиқи организмҳои паразитӣ, пешгирии хатарҳои биологӣ ва таъмини мувозинати экологӣ нақши муҳим доранд. Озмоишгоҳҳои муосир дар ин самт барои омӯзиши дақиқи намудҳои гуногуни организмҳо, муайян намудани хусусиятҳои биологӣ ва таҳияи тавсияҳои илмӣ имкониятҳои нав фароҳам меоранд.
Аҳаммияти чунин таҳқиқот махсусан дар шароити тағйирёбии иқлим, дигаргуншавии муҳити зист ва афзоиши таъсири фаъолияти инсон ба экосистемаҳо бештар эҳсос мегардад. Ҳифзи олами ҳайвонот, омӯзиши намудҳои нодир ва муайян намудани омилҳои таъсиррасон ба гуногунии биологӣ на танҳо масъалаи илмӣ, балки ҷузъи муҳимми сиёсати ҳифзи муҳити зист ва таъмини амнияти экологии мамлакат мебошад.
Боздид аз Маркази мониторинги сейсмикии Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон самти дигари дорои аҳаммияти стратегӣ буд. Ҷумҳурии Тоҷикистон дар минтақаи фаъоли сейсмикӣ ҷойгир буда, омӯзиши равандҳои геодинамикӣ, назорати фаъолияти сейсмикӣ ва таҳияи роҳҳои коҳиш додани хавфи офатҳои табиӣ аз вазифаҳои муҳимми илмӣ ба шумор мераванд.
Истифодаи технологияҳои муосири мониторинги сейсмикӣ, ҷамъоварӣ ва таҳлили маълумоти геофизикӣ, омӯзиши хусусиятҳои заминҷунбиҳо ва таҳияи тавсияҳои илмӣ барои сохтмони иншооти ба заминҷунбӣ тобовар метавонад дар ҳифзи ҳаёти инсон, таъмини амнияти аҳолӣ ва коҳиш додани зарари эҳтимолии офатҳои табиӣ нақши муассир гузорад. Аз ин ҷиҳат, рушди сейсмология ва таҳкими иқтидори марказҳои мониторинг бояд ҳамчун яке аз самтҳои муҳимми амнияти миллӣ арзёбӣ гардад.
Дар доираи хатсайри илмӣ-маърифатӣ шиносоӣ бо бинои нави Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон низ аҳаммияти махсус дошт. Бинои мазкур 9 июни соли 2026 бо иштироки Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе мавриди истифода қарор гирифта буд.
Фароҳам овардани шароити муосир барои фаъолияти олимони соҳаҳои иқтисодиёт ва демография ба рушди таҳқиқоти илмӣ дар самти омӯзиши равандҳои иқтисодӣ, таҳлили нишондиҳандаҳои иҷтимоӣ, бозори меҳнат, захираҳои инсонӣ ва масъалаҳои рушди устувор мусоидат менамояд. Дар шароити тағйирёбии сохтори иқтисоди ҷаҳонӣ, афзоиши аҳаммияти сармояи инсонӣ ва рушди технологияҳои рақамӣ таҳқиқоти иқтисодиву демографӣ барои таҳияи қарорҳои асосноки идоракунӣ ва муайян намудани самтҳои ояндадори рушди мамлакат аҳаммияти рӯзафзун пайдо мекунанд.
Дар баробари ин, шиносоӣ бо рафти корҳои сохтмонии иншооти нави илмӣ, аз ҷумла озмоишгоҳи энергетикаи гидрогенӣ ва инфрасохтори соҳавии Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ дар вилояти Хатлон, аз густариши заминаҳои илмӣ-таҳқиқотии Академия шаҳодат медиҳад. Энергетикаи гидрогенӣ дар ҷаҳон ҳамчун яке аз самтҳои ояндадори технологияҳои энергетикии камкарбон мавриди таваҷҷуҳи олимон қарор дошта, рушди таҳқиқот дар ин соҳа метавонад барои омӯзиши роҳҳои нави истеҳсол, нигоҳдорӣ ва истифодаи энергия имкониятҳои муҳим фароҳам оварад.
Яке аз бахшҳои ҷолиби хатсайр боздид аз Институти кимиёи ба номи В. И. Никитин ва шиносоӣ бо фаъолияти озмоишгоҳҳои муосири он буд. Илми кимиё дар рушди саноат, тиб, кишоварзӣ, энергетика, ҳифзи муҳити зист ва истеҳсоли маводи нав мавқеи асосӣ дорад. Маҳз таҳқиқоти кимиёвӣ барои омӯзиши таркибу хосиятҳои моддаҳо, таҳияи пайвастагиҳои нав, коркарди ашёи хоми табиӣ ва ҷорӣ намудани технологияҳои инноватсионӣ заминаи илмӣ фароҳам меоранд.
Таҷҳизонидани озмоишгоҳҳои институт бо дастгоҳҳои муосир барои баланд бардоштани сифати таҳқиқоти бунёдиву амалӣ, рушди самтҳои нави илмӣ ва омода намудани мутахассисони баландихтисос аҳаммияти муҳим дорад. Дар баробари ин, чунин имкониятҳо барои таҳкими ҳамкориҳои илмӣ бо корхонаҳои саноатӣ ва истифодаи натиҷаҳои пажӯҳишҳо дар истеҳсолот заминаи мусоид мегузоранд.
Дар идомаи боздид олимону муҳаққиқон бо фаъолияти коргоҳи хурди истеҳсоли маводи доруворӣ дар Маркази инноватсионии Хитою Тоҷикистон оид ба маҳсулоти табиӣ шинос гардиданд. Ин коргоҳ яке аз намунаҳои равшани гузариш аз таҳқиқоти назариявӣ ба фаъолияти амалии истеҳсолӣ мебошад. Коргоҳи мазкур 22 сентябри соли 2025 бо иштироки президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт, мавриди истифода қарор гирифта, бо зиёда аз 20 дастгоҳи муосири дорусозӣ, ки бо дастгирии ҷониби Ҷумҳурии Мардумии Чин ба маблағи 1,5 миллион сомонӣ ҳамчун кумаки бебозгашт дастрас гардидаанд, муҷаҳҳаз мебошад.
Аҳаммияти ин иқдом дар он зоҳир мегардад, ки Тоҷикистон дорои захираҳои ғании растаниҳои шифобахш буда, омӯзиши илмии онҳо ва истифодаи самараноки ашёи хоми табиӣ метавонад ба рушди саноати дорусозии ватанӣ мусоидат намояд. Таҳқиқи таркиби кимиёвии растаниҳо, муайян намудани моддаҳои фаъоли биологӣ ва таҳияи технологияҳои коркарди онҳо имконият медиҳад, ки дастовардҳои илмӣ ба маҳсулоти дорои арзиши иқтисодӣ табдил дода шаванд.
Дар ин маврид масъалаи пайванди илм бо истеҳсолот аҳаммияти махсус пайдо мекунад. Зеро яке аз нишондиҳандаҳои асосии самаранокии фаъолияти муассисаҳои илмӣ на танҳо шумораи корҳои таҳқиқотӣ ва мақолаҳои илмӣ, балки дараҷаи истифодаи натиҷаҳои онҳо дар иқтисоди миллӣ мебошад. Коргоҳҳои хурди истеҳсолӣ, марказҳои инноватсионӣ ва озмоишгоҳҳои таҷрибавӣ метавонанд ҳамчун ҳалқаи пайвасткунандаи таҳқиқоти илмӣ ва истеҳсолоти саноатӣ хизмат намоянд.
Бахши дигари муҳимми хатсайр боздид аз гармхонаи парвариши лимӯ ва Бонки генетикии растаниҳои Институти ботаника, физиология ва генетикаи растаниҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон буд. Шиносоӣ бо фаъолияти гармхона имконият фароҳам овард, ки олимону муҳаққиқон бо усулҳои парвариши растаниҳои ситрусӣ, шароити агротехникӣ ва аҳаммияти таҳқиқоти илмӣ дар рушди боғдорӣ аз наздик ошно гарданд.
Дар шароити Тоҷикистон, ки рушди соҳаи кишоварзӣ яке аз самтҳои муҳимми иқтисоди миллӣ ба ҳисоб меравад, истифодаи дастовардҳои илмҳои биология, физиология ва генетикаи растаниҳо метавонад барои баланд бардоштани ҳосилнокӣ, мутобиқ намудани навъҳои растанӣ ба шароити иқлимӣ ва истифодаи самараноки захираҳои обу замин мусоидат намояд.
Махсусан, фаъолияти Бонки генетикии растаниҳо аҳаммияти бузурги илмӣ ва стратегӣ дорад. Ин бонк моҳи сентябри соли 2026 дар назди Институти ботаника, физиология ва генетикаи растаниҳо ба фаъолият оғоз намуда, барои ҳифз ва нигоҳдории захираҳои генетикии набототи кишвар шароити муҳим фароҳам овардааст. Бонк имконияти нигоҳдории тухмиҳои беш аз 1000 номгӯй маводи коллексиониро дар ҳарорати аз 0 то +3 дараҷа дошта, барои ҳифзи зиёда аз 5000 номгӯй тухмии растаниҳо дар қуттиҳои махсус пешбинӣ шудааст.
Дар шароити тағйирёбии иқлим, коҳиш ёфтани гуногунии биологӣ ва афзоиши таъсири омилҳои антропогенӣ ба муҳити зист, ҳифзи захираҳои генетикии растаниҳо яке аз вазифаҳои муҳимми илмӣ ва экологӣ маҳсуб меёбад. Бонки генетикӣ на танҳо барои нигоҳдории тухмиҳо, балки барои таҳқиқоти минбаъдаи селексионӣ, омӯзиши хусусиятҳои ирсӣ, ҳифзи навъҳои маҳаллӣ ва таҳияи растаниҳои ба шароити тағйирёбандаи иқлим мутобиқ аҳаммияти калон дорад.
Боздид аз Маркази минтақавии бехатарӣ, амният ва кафолатҳои химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон низ яке аз қисматҳои муҳимми хатсайри илмӣ-маърифатӣ ба ҳисоб мерафт. Маркази мазкур 29 октябри соли 2024 бо иштироки Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифта буд.
Бунёди ин маркази муосир бо харҷи 47 миллион сомонӣ ва муҷаҳҳаз гардидани он бо 16 озмоишгоҳи илмӣ-таҳқиқотӣ аз ҷумлаи иқдомҳои муҳим дар самти таҳкими инфрасохтори илмӣ ва рушди иқтидори миллии бехатарии химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ ба ҳисоб меравад. Марказ барои пешбурди таҳқиқоти соҳавӣ, омӯзиши омилҳои хатар, такмили малакаи мутахассисон ва рушди ҳамкориҳои илмӣ имкониятҳои васеъ фароҳам меорад.
Дар ҷаҳони муосир масъалаҳои бехатарии химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ ба яке аз самтҳои муҳимми таъмини амнияти миллӣ ва минтақавӣ табдил ёфтаанд. Пешгирии хатарҳои эҳтимолӣ, назорати истифодаи моддаҳои хатарнок, таъмини бехатарии муҳити зист ва омодасозии мутахассисони соҳавӣ муносибати илмӣ, таҷҳизоти пешрафта ва ҳамкории пайвастаи муассисаҳои илмиро тақозо менамояд.
Аз ин нуқтаи назар, фаъолияти маркази мазкур на танҳо барои рушди таҳқиқоти илмӣ, балки барои таҳкими иқтидори кишвар дар самти пешгирӣ ва идоракунии хатарҳои эҳтимолӣ, рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ ва баланд бардоштани сатҳи омодагии касбии мутахассисон аҳаммияти стратегӣ дорад.
Агар ба муҳтавои хатсайри илмӣ-маърифатии 10 ноябр аз дидгоҳи таҳлилӣ назар афканем, метавон дарёфт, ки муассисаҳои боздидшуда самтҳои гуногун, вале ба ҳам алоқаманди рушди илми миллиро муаррифӣ менамоянд. Илмҳои гуманитарӣ барои таҳкими худшиносии миллӣ ва рушди маърифати ҷомеа, илмҳои иқтисодӣ барои муайян намудани самтҳои рушди устувор, илмҳои табиатшиносӣ барои омӯзиш ва истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ, илмҳои техникӣ барои рушди технологияҳои пешрафта ва таҳқиқоти соҳавии бехатарӣ барои ҳифзи манфиатҳои миллӣ хизмат мекунанд.
Маҳз ҳамгироии чунин самтҳо метавонад барои ташаккули низоми муосири илмӣ, ки ба ҳалли масъалаҳои воқеии ҷомеа ва иқтисодиёт равона шудааст, заминаи устувор гузорад. Дар ин раванд ташкили робитаҳои мунтазам миёни муассисаҳои илмӣ, истифодаи муштараки таҷҳизоти озмоишгоҳӣ, таҳияи лоиҳаҳои байнисоҳавӣ ва ҷалби олимони ҷавон ба корҳои таҳқиқотӣ аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб мераванд.
Яке аз ҷанбаҳои назарраси хатсайри мазкур дар он ифода меёбад, ки олимону муҳаққиқон имконият пайдо намуданд, то бо дастовардҳои муассисаҳои дигар на танҳо тавассути ҳисоботу маълумотномаҳо, балки бевосита дар муҳити илмӣ ва истеҳсолӣ шинос шаванд. Чунин шакли ҳамкорӣ метавонад ба густариши табодули таҷриба, муайян намудани масъалаҳои муштараки таҳқиқотӣ ва рушди муносибатҳои касбӣ миёни намояндагони мактабҳои гуногуни илмӣ мусоидат намояд.
Дар баробари ин, таҷрибаи мазкур аҳаммияти идоракунии самараноки инфрасохтори илмиро низ нишон медиҳад. Таҷҳизоти муосир танҳо дар сурате метавонад натиҷаҳои назаррас диҳад, ки истифодаи он бо барномаҳои мушаххаси таҳқиқотӣ, омодасозии мутахассисони соҳибтаҷриба, таъмини хизматрасонии техникӣ ва арзёбии мунтазами натиҷаҳои илмӣ ҳамоҳанг карда шавад. Аз ин рӯ, истифодаи мақсадноки имкониятҳои озмоишгоҳҳо ва таҳкими ҳамкориҳои байниинститутӣ бояд ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки рушди минбаъдаи Академия арзёбӣ гардад.
Нақши олимони ҷавон дар ин раванд махсусан муҳим мебошад. Насли нави муҳаққиқон бояд на танҳо донишҳои назариявии амиқ, балки малакаи истифодаи технологияҳои муосир, таҳлили маълумоти илмӣ, кор бо таҷҳизоти озмоишгоҳӣ ва татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот дар амалияро низ соҳиб бошад. Шиносоии мустақим бо муҳити таҳқиқотӣ, озмоишгоҳҳо ва марказҳои инноватсионӣ метавонад шавқу рағбати ҷавононро ба фаъолияти илмӣ афзун намуда, барои интихоби самтҳои ояндадори пажӯҳиш заминаи мусоид фароҳам оварад.
Дар маҷмӯъ, хатсайри илмӣ-маърифатии олимону муҳаққиқони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, ки бо ташаббус ва таҳти роҳбарии президенти Академия, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт баргузор гардид, ҳамчун иқдоми муҳим дар самти муаррифии дастовардҳои илмӣ, таҳкими ҳамкориҳои байниинститутӣ ва баланд бардоштани самаранокии фаъолияти муассисаҳои илмӣ арзёбӣ мегардад. Ин ташаббус нишон медиҳад, ки рушди илм танҳо бо таъсиси озмоишгоҳҳо ва харидории таҷҳизоти муосир маҳдуд набуда, истифодаи самараноки имкониятҳои мавҷуда, тақвияти ҳамкориҳои илмӣ, пайвастани таҳқиқот бо истеҳсолот ва омодасозии кадрҳои баландихтисосро низ тақозо менамояд.
Бо итминон метавон гуфт, ки идомаи чунин иқдомҳои илмӣ-маърифатӣ, густариши ҳамкориҳои байнисоҳавӣ ва истифодаи мақсадноки имкониятҳои илмӣ-таҳқиқотии муассисаҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон барои таҳкими иқтидори зеҳнии мамлакат, рушди иқтисоди инноватсионӣ, баланд бардоштани рақобатпазирии илми миллӣ ва татбиқи ҳадафҳои стратегии давлат мусоидат хоҳад кард.
Зеро ояндаи ҳар давлате, ки ба рушди устувор, иқтисоди рақобатпазир ва ҷомеаи пешрафта стремится, пеш аз ҳама, ба сатҳи рушди илм, неруи зеҳнии шаҳрвандон ва қобилияти табдил додани дониш ба дастовардҳои амалӣ вобаста мебошад. Дар ин замина, хатсайри илмӣ-маърифатии 10 ноябрро метавон на танҳо як чорабинии шиносоӣ, балки таҷассуми равшани талошҳои пайгирона барои рушди илми миллӣ, таҳкими иқтидори таҳқиқотӣ ва пайванди устувори илм бо истеҳсолот арзёбӣ намуд.
Муаллифон: Илолов М., Шабозов М., Раҳмонов З., Исҳоқов С., Қобилов М., Ҷангибеков Г. -
олимони Институти математикаи ба номи А.Ҷураеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон